Γιατί οι φοιτητές αποφεύγουν τη φοιτητική ζωή; Ο ρόλος των γονέων στις μετεγγραφές.

«Αν ασχολείστε με την επιλογή σπουδών ή βλέπετε το παιδί σας να αποφεύγει να φύγει από το σπίτι, αυτό το άρθρο πιθανότατα θα σας εξηγήσει πολλά από όσα συμβαίνουν σήμερα.»

Τα τελευταία χρόνια, μέσα από τη συστηματική ενασχόληση με περιστατικά επαγγελματικού προσανατολισμού τόσο με μαθητές όσο και με γονείς, αναδύεται ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που αξίζει να μας προβληματίσει.

Παρατηρούμε μια σαφή μετατόπιση στάσεων και προσδοκιών γύρω από τις σπουδές, την αυτονομία και τη φοιτητική ζωή. Πρόκειται για μια αλλαγή που δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά μια ευρύτερη τάση που επηρεάζει επιλογές, αποφάσεις και τελικά την πορεία των νέων ανθρώπων.

Η απροθυμία απομάκρυνσης από το σπίτι.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα είναι η έντονη απροθυμία πολλών μαθητών να φύγουν από το πατρικό τους σπίτι για σπουδές. Οι λόγοι ποικίλλουν:

η συναισθηματική σύνδεση με τους φίλους (θέλουν να διατηρήσουν τους συμμαθητές από το νηπιαγωγείο!), η έλλειψη δεξιοτήτων αυτοφροντίδας (δεν ξέρουν να φτιάξουν ένα φαγητό, να σιδερώσουν ένα ρούχο), αλλά και η ανάγκη για την ασφάλεια και τη σταθερότητα που προσφέρει το οικογενειακό περιβάλλον.

Σε αντίθεση με τη γενιά των 90s, που έβλεπε τις σπουδές ως ευκαιρία ανεξαρτησίας και προσωπικής εξέλιξης, σήμερα πολλοί νέοι φαίνεται να αποφεύγουν αυτή τη μετάβαση.

Η φοιτητική ζωή δεν αποτελεί πλέον αυτονόητο στόχο, αλλά συχνά μια «αναγκαστική» συνθήκη που προσπαθούν να αποφύγουν.

Η αντίφαση της φοιτητικής εμπειρίας.

Ακόμη και όταν οι μαθητές σπουδάζουν στον τόπο τους, παρατηρείται ένα άλλο παράδοξο: δεν συμμετέχουν ενεργά στη φοιτητική ζωή.

Η απουσία από τα μαθήματα είναι συχνό φαινόμενο, ενώ ταυτόχρονα εκφράζουν παράπονα ότι δεν έχουν δημιουργήσει κοινωνικούς δεσμούς στο πανεπιστήμιο.

Η πραγματικότητα είναι απλή αλλά δύσκολα αποδεκτή:

η κοινωνική ένταξη προϋποθέτει παρουσία και συμμετοχή.

Δεν μπορεί να υπάρξει εμπειρία χωρίς εμπλοκή.

Συχνά ακούμε: δεν παρακολουθώ τα μαθήματα, δεν μπορώ να ξυπνήσω πρωί, γιατί πρέπει να βρίσκομαι κάθε μέρα στη σχολή;

Ο ρόλος των γονέων ειδικά στις μετεγγραφές.

Κατά την περίοδο των μετεγγραφών, αναδεικνύεται ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας: η υπερεμπλοκή των γονέων. Συχνά είναι εκείνοι που αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου τη διαδικασία, ενώ οι ίδιοι οι φοιτητές απουσιάζουν.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το φαινόμενο των κατ’ εξαίρεση μετεγγραφών, όπου παρατηρείται έντονη προσπάθεια –κυρίως από την πλευρά των γονέων– να τεκμηριωθούν κυρίως (συχνά ανύπαρκτοι) ψυχολογικοί λόγοι προκειμένου να επιστρέψουν τα παιδιά στον τόπο κατοικίας τους.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι δεν αναφερόμαστε σε περιπτώσεις οικονομικής αδυναμίας, αλλά σε επιλογές που σχετίζονται κυρίως με την ανάγκη διατήρησης της «βολής».

Προσδοκίες εκτός πραγματικότητας.

Ένα ακόμη επαναλαμβανόμενο στοιχείο είναι οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες σχετικά με τις κατ' εξαίρεση μετεγγραφές. Μαθητές με χαμηλές επιδόσεις συχνά θεωρούν δεδομένο ότι μπορούν να μετακινηθούν σε σχολές υψηλής ζήτησης, αγνοώντας τη μεγάλη διαφορά μορίων.

Όταν αυτό δεν επιτυγχάνεται, το συναίσθημα που κυριαρχεί είναι η αδικία.

Όμως η πραγματικότητα των ακαδημαϊκών συστημάτων βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια και όχι σε επιθυμίες.

Η ουσία του προβλήματος.

Πίσω από όλα τα παραπάνω, διαφαίνεται ένα βαθύτερο ζήτημα:

η δυσκολία μετάβασης στην ενήλικη ζωή. Η αυτονομία, η ανάληψη ευθύνης και η προσαρμοστικότητα είναι δεξιότητες που δεν καλλιεργούνται επαρκώς.

Όταν οι νέοι άνθρωποι δεν έχουν μάθει να φροντίζουν τον εαυτό τους, να παίρνουν αποφάσεις και να διαχειρίζονται την αβεβαιότητα, είναι φυσικό να αναζητούν την ασφάλεια του γνώριμου περιβάλλοντος.

Ο ρόλος μας ως Συμβούλων Επαγγελματικού Προσανατολισμού στην About Career.

Μέσα σε αυτή τη σύνθετη πραγματικότητα, ο ρόλος του συμβούλου επαγγελματικού προσανατολισμού γίνεται πιο ουσιαστικός από ποτέ. Δεν περιοριζόμαστε μόνο στην παροχή πληροφοριών για σχολές και επαγγέλματα, αλλά επεκτείνεται στη στήριξη των νέων ανθρώπων στη διαδικασία ωρίμανσης και λήψης αποφάσεων.

Ο σύμβουλος λειτουργεί ως «καθρέφτης» που βοηθά τον μαθητή να αναγνωρίσει τις πραγματικές του ανάγκες, τις δυνατότητές του αλλά και τις ευθύνες που συνεπάγεται κάθε επιλογή. Παράλληλα, καλούμαστε να δουλέψουμε και με τους γονείς, θέτοντας όρια και επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο τους, ώστε να ενισχυθεί η αυτονομία των παιδιών και όχι η εξάρτησή τους.

Στόχος δεν είναι απλώς μια «σωστή επιλογή σπουδών», αλλά η διαμόρφωση ενός νέου ανθρώπου που μπορεί να σταθεί με αυτοπεποίθηση και υπευθυνότητα απέναντι στη ζωή του.

Επίλογος

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν αφορά μόνο την επιλογή σπουδών ή επαγγέλματος. Αφορά τη διαμόρφωση ανθρώπων ικανών να σταθούν στα πόδια τους, να διεκδικήσουν τη ζωή τους και να εξελιχθούν.

Ίσως ήρθε η στιγμή να επαναπροσδιορίσουμε τον ρόλο τόσο των γονέων όσο και των ίδιων των μαθητών σε αυτή τη διαδικασία.

Γιατί τελικά, το ζητούμενο δεν είναι απλώς «να περάσει κάποιος κάπου», αλλά να είναι έτοιμος να ζήσει αυτό που επέλεξε.