Άλλο σπουδές, άλλο επάγγελμα. Μην μπερδεύεσαι.
- πριν από 6 ώρες
- διαβάστηκε 4 λεπτά
Γιατί πολλοί μαθητές επιλέγουν σπουδές χωρίς να γνωρίζουν πραγματικά το επάγγελμα;
Κάθε χρόνο χιλιάδες μαθητές στην Ελλάδα επιλέγουν σχολές και σπουδές χωρίς να γνωρίζουν ουσιαστικά τι κάνει στην πραγματικότητα ο επαγγελματίας που κρύβεται πίσω από το πτυχίο.
Δηλώνουν σχολές στο Μηχανογραφικό επειδή
«έχουν κύρος», επειδή
«έχουν δουλειά», επειδή
«το είπε η οικογένεια», ή απλώς
επειδή άκουσαν μία ωραία λέξη:
ψυχολόγος,
προγραμματιστής,
δικηγόρος,
οικονομολόγος,
μηχανικός.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές οι μαθητές γνωρίζουν τη σχολή… αλλά όχι τη ζωή που τη συνοδεύει.
Και κάπου εκεί ξεκινούν οι λάθος επιλογές, η απογοήτευση, οι αλλαγές κατεύθυνσης, οι εγκαταλειμμένες σπουδές και αρκετές φορές οι άνθρωποι φτάνουν στα 30 ή στα 40 τους χωρίς να νιώθουν ότι βρίσκονται πραγματικά στο σωστό επαγγελματικό μονοπάτι.
Άλλο οι σπουδές, άλλο το επάγγελμα.
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι μαθητές είναι ότι ταυτίζουν το όνομα μιας σχολής με μία συγκεκριμένη εικόνα επαγγέλματος.
Για παράδειγμα:
κάποιος θέλει να γίνει δικηγόρος επειδή βλέπει τηλεοπτικές δίκες,
άλλος δηλώνει Ψυχολογία επειδή «του αρέσει να βοηθά ανθρώπους»,
κάποιος επιλέγει Πληροφορική επειδή του αρέσουν τα videogames,
ή ένας μαθητής επιλέγει Διοίκηση Επιχειρήσεων επειδή «θέλει να γίνει επιχειρηματίας».
Στην πραγματικότητα όμως:
η καθημερινότητα του επαγγέλματος μπορεί να είναι τελείως διαφορετική,
οι συνθήκες εργασίας να μην ταιριάζουν στην προσωπικότητα του ατόμου,
και οι απαιτήσεις να απέχουν πολύ από τη φαντασία που είχε δημιουργηθεί.
Άλλο να σου αρέσει η ιδέα ενός επαγγέλματος και άλλο να σου ταιριάζει πραγματικά ο τρόπος ζωής που αυτό απαιτεί.
Πολλοί γιατροί και νοσηλευτές δεν αντέχουν τις ενέσεις! Νομίζετε ότι θα τελειώσουν ποτέ τη σχολή τους;
Οι περισσότεροι μαθητές δεν έχουν δει ποτέ το επάγγελμα από κοντά.
Ένας μαθητής μπορεί να περάσει 12 χρόνια στο σχολείο χωρίς:
να έχει επισκεφθεί έναν επαγγελματικό χώρο,
να έχει μιλήσει ουσιαστικά με επαγγελματίες,
να έχει δει πώς είναι μία πραγματική εργάσιμη ημέρα,
ή να έχει καταλάβει τις δυσκολίες ενός επαγγέλματος.
Έτσι, πολλές επιλογές βασίζονται:
σε στερεότυπα,
σε social media εικόνες,
σε σειρές του Netflix,
σε οικογενειακές προσδοκίες,
ή σε παλιές αντιλήψεις κύρους.
Για παράδειγμα, αρκετοί μαθητές φαντάζονται ότι:
ο ψυχολόγος «συζητάει όλη μέρα με ανθρώπους»,
ο μηχανικός «φτιάχνει πράγματα»,
ο οικονομολόγος «κάνει business»,
ή ο γιατρός «έχει εξασφαλισμένη ζωή».
Όμως σπάνια γνωρίζουν:
τις ώρες εργασίας,
το άγχος,
τον ανταγωνισμό,
τη γραφειοκρατία,
την πίεση,
ή τις πραγματικές απαιτήσεις της αγοράς.
Η κοινωνία εξακολουθεί να πουλάει «τίτλους» και όχι επαγγέλματα.
Στην Ελλάδα εξακολουθούμε πολλές φορές να μιλάμε με τίτλους:
«να περάσει Νομική»,
«να γίνει γιατρός»,
«να γίνει μηχανικός».
Αλλά σχεδόν ποτέ δεν συζητάμε:
πώς είναι η καθημερινότητα αυτών των ανθρώπων,
ποιες δεξιότητες χρειάζονται,
ποια προσωπικότητα ταιριάζει,
ή αν ο μαθητής μπορεί πραγματικά να αντέξει και να απολαύσει αυτή τη διαδρομή.
Το αποτέλεσμα είναι πολλοί νέοι να επιλέγουν σπουδές που εντυπωσιάζουν κοινωνικά, αλλά δεν ταιριάζουν στον εσωτερικό τους κόσμο.
Και αυτό αργά ή γρήγορα φαίνεται.
«Έχει δουλειά» δεν σημαίνει ότι «είναι για σένα».
Αρκετοί μαθητές επιλέγουν σχολές αποκλειστικά με βάση την επαγγελματική αποκατάσταση.
Ακούνε:
«η Πληροφορική έχει μέλλον»,
«οι τεχνικές ειδικότητες έχουν ζήτηση»,
«η Υγεία δεν πεθαίνει ποτέ»,
«η Ναυτιλία δίνει λεφτά».
Και φυσικά, η επαγγελματική προοπτική είναι σημαντική.
Όμως υπάρχει μία μεγάλη παγίδα: ένα επάγγελμα μπορεί να έχει ζήτηση και παρ’ όλα αυτά να μην ταιριάζει καθόλου σε κάποιον.
Ένας άνθρωπος μπορεί:
να έχει υψηλές απολαβές,
να έχει επαγγελματική ασφάλεια,
αλλά να νιώθει καθημερινά εξαντλημένος, εγκλωβισμένος ή δυστυχισμένος.
Η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την αγορά. Εξαρτάται και από τη σύνδεση που έχει ο άνθρωπος με αυτό που κάνει.
Οι μαθητές συχνά δεν γνωρίζουν ούτε τον εαυτό τους.
Πώς να επιλέξει κάποιος επάγγελμα όταν δεν έχει ανακαλύψει ακόμα:
τι τον κινητοποιεί,
πώς σκέφτεται,
τι τον κουράζει,
πού αποδίδει καλύτερα,
αν είναι περισσότερο δημιουργικός, οργανωτικός, κοινωνικός ή ερευνητικός τύπος;
Πολλές φορές οι μαθητές επιλέγουν σχολές πολύ πριν αποκτήσουν ουσιαστική αυτογνωσία.
Και αυτό είναι απολύτως λογικό. Ένας έφηβος δεν είναι εύκολο να γνωρίζει μόνος του τι του ταιριάζει επαγγελματικά.
Γι’ αυτό και ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν είναι «ένα τεστ που βγάζει επάγγελμα». Είναι μία διαδικασία κατανόησης:
προσωπικότητας,
δεξιοτήτων,
κινήτρων,
αξιών,
και πραγματικών επαγγελματικών δεδομένων.
Η επιλογή σπουδών δεν είναι μόνο επιλογή σχολής. Είναι επιλογή ζωής.
Όταν κάποιος επιλέγει σπουδές, στην πραγματικότητα επιλέγει:
τρόπο ζωής,
καθημερινότητα,
εργασιακό περιβάλλον,
επίπεδο πίεσης,
ανθρώπους,
ρυθμούς,
και συχνά ένα κομμάτι της μελλοντικής του ταυτότητας.
Γι’ αυτό η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο: «Ποια σχολή να δηλώσω;»
Αλλά:
«Πώς θέλω να είναι η ζωή μου;»
«Σε τι περιβάλλον θέλω να δουλεύω;»
«Τι είδους άνθρωπος είμαι;»
«Τι μπορώ να αντέξω καθημερινά;»
«Πού μπορώ να εξελιχθώ ουσιαστικά;»
Ο ρόλος του επαγγελματικού προσανατολισμού.
Ο σωστός επαγγελματικός προσανατολισμός δεν περιορίζεται στο να προτείνει σχολές με βάση βαθμούς ή μόρια. Ο πραγματικός στόχος είναι να βοηθήσει έναν μαθητή να καταλάβει:
ποιος είναι,
πώς λειτουργεί,
τι του ταιριάζει,
και πώς συνδέονται όλα αυτά με τα πραγματικά επαγγέλματα και την αγορά εργασίας.
Στην About Career βοηθάμε μαθητές και γονείς να δουν πίσω από τις «ταμπέλες» των σχολών και να κατανοήσουν την πραγματική εικόνα των επαγγελμάτων, των σπουδών και των επιλογών ζωής που ανοίγονται μπροστά τους.
Γιατί μία σωστή επαγγελματική επιλογή δεν βασίζεται μόνο στο «τι έχει δουλειά», αλλά κυρίως στο ποιος μπορεί να εξελιχθεί πραγματικά μέσα σε αυτό.
